EFG

Direktlink:
Inhalt; Accesskey: 2 |Hauptnavigation; Accesskey: 3 |Servicenavigation; Accesskey: 4

LAYER OF DESTRUCTION (ΤHE)

  • Other title(s): STROMA TIS KATASTROFIS (TO)
    STROMA TIS KATASTROFIS
    LAYER OF DESTRUCTION
    LAYER OF DESTRUCTION
  • Genre: DYNAMITE COFFEE-SHOP SCHOOL ARCHAEOLOGICAL EXCAVATIONS MORNOS ACIENT CITY KALLIPOLI FLOODING
  • Description:
    8. THE RETURN TO VELOUCHOVO When the crew returned to the village, the landscape had changed. At the bottom of the small plain, the first traces of water were visible. We see an elderly woman looking outside her window and then look at the cloudy sky reflected in the lake. Shots of the lake and flooded houses follow. Beside the lake are the remains of the ancient city. (THE NEW LAKE- LANDSCAPES - THE REMAINS OF ANCIENT KALLIPOLIS)

    Το ντοκιμαντέρ πραγματεύεται τη δημιουργία μιας τεχνητής λίμνης από τα νερά του ποταμού Μόρνου, για την υδροδότηση της Αθήνας, στα τέλη της δεκαετίας του '70. Το έργο αυτό οδήγησε στην ερήμωση του Βελούχοβου, ενός χωριού της περιοχής, αλλά και στην καταστροφή της αρχαίας Καλλίπολης. Δυο χρόνια πριν από την ολοκλήρωση του φράγματος του Μόρνου, η αρχαιολογική υπηρεσία άρχισε μια βιαστική έρευνα στην περιοχή, που οδήγησε στην ανακάλυψη της Καλλίπολης, μιας πολύ σημαντικής σε μέγεθος και σε ευρύματα πόλης, με ιστορία πολλών αιώνων. Όμως, οι έρευνες δεν ολοκληρώθηκαν, καθώς στις αρχές του 1980 το νερό κάλυψε την αρχαία πόλη, που θάφτηκε κάτω από το νέο στρώμα καταστροφής, τη λάσπη που απέθετε ο Μόρνος στο βυθό της λίμνης. Παρακολουθώντας στιγμή προς στιγμή και καταγράφοντας με το φακό του την ανασκαφή για την ανεύρεση της Καλλίπολης, ο Κώστας Βρεττάκος σώζει και την άποψη της αρχαίας πόλης και το φευγαλέο όραμα αυτών που πίστευαν στην ανεύρεσή της.

    75 χιλιόμετρα από τους Δελφούς, πάνω στον παλιό δρόμο της Ναυπάκτου, μόλις συναντήσετε ένα μεγάλο πέτρινο γεφύρι, στρίψτε δεξιά. Τίτλος: Το στρώμα της καταστροφής.

    Το συνεργείο της ανασκαφής θα ζούσε από 'δω και μπρος με συντροφιά το νερό και θα μετρούσε το χρόνο με βάση τη στάθμη της λίμνης που ανέβαινε. Άρχισε μια περίεργη πολιορκία. Οι αρχαιολόγοι, όταν σκάβουν στα τυφλά, πρέπει να έχουν την τύχη μαζί τους, τουλάχιστον στην πρώτη φάση της ανασκαφής. Και την προηγούμενη χρονιά την είχαν. Δεν υπήρχε καμιά αμφιβολία για την ταυτότητα της πόλης που είχε ανακαλυφθεί. Ακόμα και τα σπασμένα κεραμίδια των σπιτιών ήταν σφραγισμένα με το όνομά της. Κάτω από το στρώμα της καταστροφής ήταν θαμμένο το σπίτι του τοπικού άρχοντα. Οι πάπυροι, που αποτελούσαν την επίσημη αλληλογραφία της Καλλιπολης, είχαν καεί από τη φωτιά, αλλά έμειναν τα ίχνη τους πάνω στα πύρινα σφραγίσματα, που άφηναν οι βούλες των αλλοτινών αρχόντων. Βλέπουμε πλάνα πολλών και διαφορετικών σφραγίδων.

    Με τα 600 πήλινα σφραγίσματα που βρέθηκαν, οι αρχαιολόγοι αποκαθιστούσαν την πολιτική γεωγραφία της εποχής, καλύπτοντας όλη της Ελλάδα και φτάνοντας ως την Παλαιστίνη. Είναι το μοναδικό αρχείο πόλης που βρέθηκε στον κόσμο. Παρακολουθούμε πλάνα από τα ευρήματα της αρχαιολογικής σκαπάνης, βάζα, αμφορείς, νομίσματα, αγαλματίδια. Οι αρχαιολόγοι εργάζονταν δίπλα στη νέα λίμνη και επέκτειναν τη δουλειά τους και σε νέους τομείς. Υπήρχε μια βιασύνη ανάμεικτη με αγωνία, καθώς κάπου κοντά έπρεπε να είναι θαμμένα τα επίσημα κτήρια της Καλλίπολης, που κρύβουν τα πιο σημαντικά μυστικά μιας αρχαίας πόλης.

    Παρακολουθούμε πάλι πλάνα από τις ανασκαφές. Βλέπουμε ένα μωσαϊκό, το οποίο θα έπαιρνε σύντομα θέση σε κάποιο μουσείο. Ό, τι μπορούσε να σωθεί μεταφερόταν. Μια αρχαιολόγος εργάζεται.

    Πλάνα από τη νέα λίμνη. Παρά το γεγονός ότι ήταν καλοκαίρι, η στάθμη της λίμνης ανέβαινε με ταχύτατους ρυθμούς. Οι δρόμοι που άλλοτε οδηγούσαν στο Βελούχοβο, τώρα τελειώναν στο νερό. Το παγιδευμένο νερό ανέβαινε αθόρυβα, αλλάζοντας τη φυσιογνωμία του τοπίου. Παρακολουθούμε πλάνα από τις ανασκαφές. Οι αρχαιολόγοι, ακόμα και με τη βοήθεια των μηχανημάτων, ήταν αδύνατον να φτάσουν στα βαθιά κρυμμένα ερείπια της Καλλίπολης και προσπαθούσαν να προλάβουν όλους τους τομείς της ανασκαφής. Λίγα μέτρα από το νερό της λίμνης είχαν επισημάνει κάτι θεμέλια. Πριν αυτά εξαφανιστούν από το νερό, έκαναν μια βιαστική έρευνα και την πρώτη κιόλας μέρα σκόνταψαν πάνω σε ένα βάθρο. Διακρίνονταν τα σημάδια δυο αγαλμάτων, ένα εκ των οποίων βρέθηκε λίγο μετά. Το νέο μαθεύτηκε αστραπιαία και όλο το χωριό έτρεξε εκεί. Είχε ανακαλυφθεί ο πρώτος ναός. Βλέπουμε φωτογραφίες των χαμογελαστών χωρικών γύρω από το άγαλμα. Το κινηματογραφικό συνεργείο δεν ήταν εκεί την ημέρα της ανακάλυψης.

    Το κινηματογραφικό συνεργείο επιστρέφει 3 μέρες μετά την ανακάλυψη του ιερού. Οι αρχαιολόγοι είχαν βρει την Περσεφόνη και αναζητούσαν τη Δήμητρα. Όμως, το δεύτερο άγαλμα δεν βρέθηκε. Ίσως τώρα θαβόταν κάτω από το νερό. Πλάνα από τη λίμνη. Εργάτες κόβουν τα δέντρα. Είχαμε μπει στην τελευταία φάση της καταστροφής. Βλέπουμε το σχολείο λεηλατημένο και κανείς δε νοιάστηκε για τους δράστες.

    Το θέμα της αρχαίας Καλλίπολης επανήλθε στην επικαιρότητα. Βλέπουμε τα αντίστοιχα δημοσιεύματα των εφημερίδων. Σχεδόν αμέσως μια ομάδα από ειδικούς είπε ότι η κατασκευή ενός προστατευτικού αναχώματος ήταν τεχνικά και οικονομικά αδύνατη. Το νερό είχε αρχίσει να πλημμυρίζει το μικρό ναό.

    Βλέπουμε ανθρώπους να μιλούν και να παίζουν χαρτιά στο καφενείο της κυρίας Ιουλίας. Ο χειριστής του εκσκαφέα τους ενημέρωσε ότι το μηχάνημα που έσκαβε έξω από το τείχος είχε αγγίξει πάλι το γνώριμο στρώμα της καταστροφής.

    Κάτω από τα σπασμένα κεραμίδια ξεπρόβαλε ένας άλλος ναός, λίγα μέτρα κι αυτός από το νερό.Παρακολουθούμε τους αρχαιολόγους να εργάζονται. Κάτω από αυτόν, βρέθηκαν τα θεμέλια και ο βωμός ενός παλιότερου ιερού. Η ηλικία της Καλλίπολης μεγάλωνε. Έχουν και οι αρχαιολόγοι τους αφορισμούς τους: Η ανασκαφή είναι ένα βιβλίο που διαβάζεται μια και μόνη φορά. Για το λόγο αυτό είναι σχολαστικοί. Η ιστορία διαβάζεται σε επάλληλα στρώματα καταστροφής. Ευρήματα που μπορεί να μην πιάνει το ανθρώπινο μάτι οριοθετούν ή αποκαλύπτουν μια εποχή. Ένα χαριτωμένο χάλκινο αλογάκι, που βρέθηκε βαθιά χωμένο στα θεμέλια φανέρωνε πως πριν χτιστούν οι δυο ναοί, στην ίδια θέση, υπήρχε κάποιο άλλο ιερό. Μια πόλη ζούσε κάποτε εκεί χωρίς διακοπή από τον 8ο αιώνα π.Χ. Στις 3 Αυγούστου 1979, η αρχαία Καλλίπολη, άγνωστη ένα χρόνο πριν, είχε εξακριβωμένη ηλικία 14 αιώνων. Καθώς το καλοκαίρι τελείωνε νέα οικοδομήματα έρχονταν στο φως και η πόλη μεγάλωνε. Μαζί της μεγάλωναν η νευρικότητα και η αγωνία, καθώς όλοι ένιωθαν κοντά το φθινόπωρο και τις βροχές. Το νερό έγλυφε σχεδόν το τείχος. Τελευταίο ανακαλύφθηκε το θέατρο. Πρόλαβαν να καθαρίσουν τη σκηνή με τις δυο πέτρινες αψίδες. Οι κερκίδες, όμως, δεν θα έρχονταν ποτέ στο φως. Εδώ, οι αιώνες μετριούνταν σε παχιά στρώματα γης.

    Βλέπουμε πλάνα από τη λίμνη, που έχει μεγαλώσει αισθητά. Ένας ηλικιωμένος κάτοικος του Βελούχοβου, ο ποιητής του χωριού, τραγουδά καθισμένος απέναντι από τη χιονισμένη Γκιώνα το τελευταίο του τραγούδι: Διαταγή εδώσανε το χωριό να φύγει . Βλέπουμε πλάνα από το ερειπωμένο σχολείο. Με τις πρώτες βροχές, η λίμνη άρχισε να ανεβαίνει ραγδαία και οι κάτοικοι εγκατέλειπαν οριστικά το χωριό τους. Βλέπουμε άδεια σπίτια και πάλι πλάνα της λίμνης.

    Το Δεκέμβρη του 1979, ο δρόμος που οδηγούσε στο Βελούχοβο έγινε αδιάβατος από τις λάσπες. Ένα ταχύπλοο, με το κινηματογραφικό συνεργείο, διασχίζει τη λίμνη, για να φτάσει στην ανασκαφή,στα ερείπια της αρχαίας Καλλίπολης. Το τείχος κόντευε να σκεπαστεί από το νερό. Ο μεγάλος ναός είχε αρχίσει να πλημμυρίζει. Σε λίγες μέρες καταποντίστηκε οριστικά.

    Σε ένα χιλιόμετρο απόσταση, στις όχθες του Μόρνου, βρίσκεται το Κάλλιο ή Βελούχοβο, όπου γίνεται μια ανασκαφή από την αρχαιολογική υπηρεσία. Όταν η ομάδα που γυρίζει το ντοκιμαντέρ βρέθηκε εκεί τον Οκτώβριο του 1978, το παλιό πέτρινο γεφύρι δεν υπήρχε πια, καθώς το είχαν ανατινάξει με δυναμίτη.

    Παρακολουθούμε πλάνα από το εργοτάξιο, δίπλα στα χαλάσματα της αρχαίας πόλης. Η λάσπη έκανε αδύνατη τη συνέχιση της ανασκαφής και τα μηχανήματα αγωνίζονταν απεγνωσμένα, αλλά μάταια, καθώς το νερό τα προλάβαινε. Έφτασε να ανεβαίνει ως ένα μέτρο την ημέρα. Οι τελευταίες μέρες της ανασκαφής κυλούσαν μέσα στο τσουχτερό κρύο του Δεκέμβρη. Ύστερα από προσπάθεια ενός μηνός έφτασαν στο κατώφλι ενός σημαντικού οικοδομήματος, αλλά η ανασκαφή δεν προχώρησε παραπέρα, καθώς σε δυο μέρες το νερό το είχε καλύψει. Βλέπουμε ανθρώπους (μάλλον χωρικούς) να σκάβουν. Έσκαβαν μέχρι ανήμερα Πρωτοχρονιά (1980). Η παραμονή στο Βελούχοβο είχε γίνει αδύνατη. Το θρυμματισμένο χέρι ενός αγάλματος ήταν το τελευταίο εύρημά τους.

    Τις πρώτες μέρες του '80 το νερό κυρίευσε το τείχος και ο χώρος της ανασκαφής άρχισε να καταποντίζεται. Η οικογένεια των βοσκών εγκατέλειψε το πλημμυρισμένο σπίτι της και μετακόμισε σε ένα άλλο, χτισμένο λίγο ψηλότερα. Βλέπουμε το πλάνο ενός μικρού παιδιού και έπειτα ένα άγαλμα, όρθιο κάτω από τα δέντρα. Έπειτα, βλέπουμε άλλο ένα άγαλμα. Και αυτό όρθιο. Και αυτό μέσα στη φύση, κάτω από καταπράσινα δέντρα. Και τρίτο άγαλμα. Και τέταρτο. Και πέμπτο.

    Το Μάιο του 1980 η αρχαία πόλη βρισκόταν 40 μέτρα κάτω από το νερό. Παρακολουθούμε γενικά πλάνα του νέου τοπίου στην περιοχή, με τη λίμνη να επιβάλλει την παρουσία της. Κανάλια εκατοντάδων χιλιομέτρων, που παρακολουθούμε με αερολήψεις, θα μεταφέρουν κάποτε το νερό στην πρωτεύουσα. Βέβαια, οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι η νέα λίμνη του Μόρνου δεν θα ζήσει πάνω από 50 χρόνια και θα μεταβληθεί εκ νέου σε εύφορη πεδιάδα, εκτός αν αφαιρείται συνεχώς η λάσπη που θα κάθεται στο βυθό. Το νέο στρώμα της καταστροφής έχει αρχίσει κιόλας να σχηματίζεται, πριν φτάσει ακόμα το νερό του Μόρνου στην Αθήνα. Βλέπουμε γενικά, βουβά πλάνα της πρωτεύουσας. Προς το τέλος, αρχίζει να ακούγεται ξανά το βαλς Τα κύματα του Δούναβη ...

    Τίτλοι τέλους

    Παρακολουθούμε εικόνες από ένα απέραντο εργτάξιο, στο οποίο έχουν μεταβληθεί οι γειτονικές του χωριού κοιλάδες. Φορτηγά κινούνται, εκσκαφείς σκάβουν. Για να φτάσει το κινηματογραφικό συνεργίο στο Βελούχοβο, διέσχισε τα ρηχά νερά του ποταμού στο ρυθμό του βαλς Ο γαλάζιος Δούναβης , που ακουγόταν από το ραδιόφωνο του αυτοκινήτου.

    Ένα παλιό αγροτόσπιτο. Οι κάτοικοι του Βελούχοβου είναι μαζεμένοι στο καφενείο της κυρίας Ιουλίας και κοιτούν με περιέργεια το κινηματογραφικό συνεργείο, νομίζοντας ότι θα τους δείξει η τηλεόραση. Από το κασετόφωνο ακούγεται το Να παίζει το τρανζίστορ τ'αμερικάνικα . Το συνεργείο έφτασε αργά. Η ανασκαφή είχε τελειώσει. Βολεύτηκαν εκεί όπως όπως.

    Παρακολουθούμε πλάνα τοπίων από την περιοχή. Την επόμενη μέρα το συνεργείο περιπλανήθηκε στο χωριό, κυνηγώντας τις πολλές ωραίες εικόνες. Στο βάθος κυλούσε ο ήρεμος Μόρνος και κυριαρχούσε το νερό. Ένα τσουκάλι καίει πάνω στη φωτιά, μια γυναίκα γνέθει, ο παπάς πίνει καφέ, μια άλλη γυναίκα δουλεύει στον αργαλιό της. Στο Βελούχοβο δεν έχει φτάσει το ηλεκτρικό. Ένα κοριτσάκι παίζει με ένα κουτάβι. Το συνεργείο αναζήτησε το μονοτάξιο σχολείο του χωριού. Βλέπουμε το δάσκαλο με τους 6 μαθητές του να μαθαίνουν ανάγνωση. Η κάμερα εστιάζει στα πρόσωπά τους. Ο δάσκαλος παρουσιάζεται και εξηγεί ότι ο αριθμός των μαθητών έχει μειωθεί δραματικά. Δίνει, επίσης, κάποια στοιχεία για το χωριό, που είναι χτισμένο κοντά στα ερείπια της αρχαίας Καλλιπόλεως και είναι ένα από τα πιο καλά χωριά της επαρχίας Δωρίδος. Αισθάνεται λύπη, γιατί το χωριό αυτό χάνεται. Όμως, αυτό πρέπει να γίνει για το γενικό συμφέρον. Θα δημιουργηθεί η λίμνη που θα τροφοδοτεί με νερό την πρωτεύουσα. Όλοι οφείλουν να βοηθήσουν.

    Όταν θα έκλεινε το φράγμα, το νερό θα μετέβαλε τις γύρω κοιλάδες σε μια λίμνη, που θα υδροδοτούσε την Αθήνα. Η προετοιμασία είχε τελειώσει. Παρακολυθούμε και πάλι πλάνα από τη ζωή στο χωριό. Μια ηλικιωμένη πλένει στη σκάφη. Το χωριό είχε από καιρό απαλλοτριωθεί, καθώς τα πάντα, το κυπαρίσσι, η καρυδιά, το πηγάδι, έχουν μια τιμή. Οι αποζημιώσεις είχαν πληρωθεί και η διαταγή να φύγουν οι κάτοικοι είχε ήδη κοινοποιηθεί. Παρακολουθούμε τις εκρήξεις του δυναμίτη, που γίνονταν όλο και πιο συχνά, ξαφνιάζοντας τα ζώα. Ψηλά στο βουνό ανοιγόταν ένας καινούριος δρόμος, απ' όπου θα έφευγαν οι τελευταίοι κάτοικοι του Βελούχοβου. Στο χωριό θα έμενε μόνο μια οικογένεια βοσκών, που δεν είχε δέντρα και χωράφια και δεν διεκδικούσε αποζημιώσεις. Προετοιμάζονταν, όπως πάντα, για το χειμώνα.

    Το συνεργείο βρίσκεται στον έρημο χώρο της ανασκαφής. Όταν δεν ξέρεις τη γλώσσα των πραγμάτων, δεν μπορείς να τα διαβάσεις. Βλέπουμε χαμηλά τείχη, αυτά μιας άγνωστης αρχαίας πόλης, της Καλλίπολης. Η Καλλίπολη είναι γνωστή μόνο μέσα από μια περιγραφή του Παυσανία, που εξιστορούσε την καταστροφή της από τους Γαλάτες, το 289 π.Χ. Ο σκηνοθέτης ψάχνει στα τυφλά, αναζητώντας, όπως λένε οι αρχαιολόγοι, το στρώμα της καταστροφής. Ψάχνει να βρει τα ίχνη της φωτιάς και τα σπασμένα κεραμίδια, που σκέπαζαν την πόλη, πριν από τον αφανισμό της και τα οποία θα πιστοποιήσουν το θάνατο που περιγράφει ο Παυσανίας. Κανείς δεν πίστευε ότι θα μπορούσε να υπάρχει μια σημαντική πόλη στην ορεινή ενδοχώρα της Φωκίδας και γι' αυτό οι πιστώσεις που είχαν δοθεί ήταν περιορισμένες, για μια πρόχειρη ανασκαφή, πριν από την οριστική απώλεια των ερειπίων στο βυθό της λίμνης.

    Στην Αθήνα, ο σκηνοθέτης είχε βρει τα πρώτα δημοσιεύματα των εφημερίδων που μιλούσαν για την Καλλίπολη. Μια αρχαία πόλη πνίγεται στο Μόρνο . Ο Μόρνος πνίγει το αρχαίο Κάλλιο . Η λίμνη θα τα καταπιεί . Το χειμώνα του '79, ο σκηνοθέτης είχε σχεδόν ξεχάσει το Βελούχοβο και την Αρχαία Καλλίπολη, μέχρι που, την άνοιξη, ένας γνωστός του αρχαιολόγος τον ενημέρωσε ότι το υπουργείο δημοσίων έργων είχε εγκρίνει ένα σημαντικό ποσό για τη συνέχιση της ανασκαφής. Το συνεργείο επέστρεψε τον Ιούνιο του 1979 στο Βελούχοβο.

    Όταν το συνεργείο επέστρεψε στο χωριό, βρήκε το τοπίο αλλαγμένο. Στο βάθος της μικρής κοιλάδας φαινόταν το πρώτο νερό της λίμνης. Βλέπουμε μια ηλικιωμένη να κοιτάζει από το παράθυρό της και έπειτα το συννεφιασμένο ουρανό να καθρεφτίζεται στη λίμνη. Έπειτα παρουσιάζονται πλάνα της λίμνης και πλημμυρισμένα σπίτια. Στο πλάι της λίμνης, βρίσκονται τα ερείπια της αρχαίας πόλης.

    About 75 kilometers from Delphi, on the old road to Naupaktos, when you see a large stone bridge, turn right. Title: The destruction layer.

    From now on, the excavation team is to be followed by the water and it is to calculate time by the level of the lake, which keeps going up. A strange siege begins. Archaeologists, when they dig in the dark, have to have luck by their side, at least in the beginning. In the previous year they had it. There is no doubt about the identity of the city, as even the broken tiles of the houses are stamped with its name. Below the destruction layer, the house of the local ruler was buried. The papyri that constituted the city’s formal correspondence were burned, but their traces were preserved on the marks of the ancient seals. We see images of many various seals.

    Thanks to 600 clay seals that were discovered, the archaeologists recovered the political geography of the time, covering all of Greece and reaching as far as Palestine. This is the sole city archive found in the world. We watch shots of the excavation finds: vases, amphoras, coins and statuettes. The archaeologists worked by the new lake and extended their work to new areas. There was a certain haste mixed with anguish, as the civic buildings of Kallipolis, which bear the most important secrets of the ancient city, must have been buried around there.

    We watch again shots from the excavation. We see a mosaic that is to become an exhibit in a museum. Whatever can be saved, is transferred. An archeologist is shown at work.

    Shots from the new lake. Despite the fact that it was summer, the level of the lake was rising very fast. The roads that used to lead to Velouchovo now led to the water. The trapped water rose silently, changing the landscape. We watch scenes from the excavation. The archaeologists, even with the help of equipment, couldn’t reach the hidden remains of Kallipolis and they tried to take care of all sectors of the excavation. A few meters from the water of the lake they had noticed some foundations. Before they disappeared under the water, they performed research and on the very first day they fell on a base. Traces of two statues were visible – one of them was to be discovered a little later. The news circulated fast and the entire village ran to that spot. The first temple had been discovered. We see photographs of the happy peasants around the statue. The film crew was not there on the day of the discovery.

    Τhe film crew returns three days after the discovery of the temple. The archaeologists have discovered Persephone and were after Demeter. Nevertheless, the second statue has not been found. Maybe it is already underwater. Shots from the lake. Workmen cut down the trees. This is the last phase of the destruction. We see the school plundered. No one was interested in identifying the offenders.

    Τhe issue of ancient Kallipolis returns to the news. We see relevant newspaper clippings. A little later, a team of specialists says that the construction of a protective embankment is technically and financially impossible. The water begins to flood the small temple.

    We see people talking and playing cards at Mrs. Ioulia’s coffee house. The operator of the excavator informs them that the machine that dug outside the walls hit upon the destruction layer again.

    Below the broken tiles, another temple emerged, again a few meters from the water. We watch the archaeologists at work. Below it rest the foundations and the altar of an earlier temple. Kallipolis’ age grew. The excavation is a book that can be read only once – that’s why one has to be very careful. History is read on a series of consecutive destruction layers. Finds that may not be perceived by the human eye may determine the chronological boundaries of an entire era. A charming little bronze horse that was found deep in the foundation debris indicated that another shrine existed in the area before the erection of the two temples. Once upon a time, a city existed there, with continuous habitation from the 8th century B.C. On August 3, 1979, ancient Kallipolis, unknown a year ago, already had a documented history of 14 centuries. As the summer came to its end, more buildings came to light and the city grew. Along with it grew anxiety, as everyone felt the fall and the rainfalls coming close. The water now almost approached the walls. The last building to be discovered was the theater. They managed to clean the skene with its two stone apses. Nevertheless, the seats were never to come to light. Here, centuries were measured in thick layers of earth.

    We see shots from the lake that has grown considerably. An elderly inhabitant of Velouchovo, the village’s poet, sings his last song, seated opposite the snowy Giona : They ordered the evacuation of the village”. We see shots of the deserted school. With the first drops of rain, the level of the lake began to rise and the inhabitants abandoned their village. We see empty houses and shots of the lake again.

    In December 1979, the road that led to Velouchovo became impracticable by the mud. A speedboat carrying the film crew crossed the lake, in order to reach the excavation, the remains of ancient Kallipolis. The wall was almost covered by water. In a few days, it sunk for good.

    At the distance of a kilometer, at the banks of the Mornos river, lies Kallion or Velouchovo, where an excavation under the auspices of the Archaeological Service took place. When the team that shot the documentary arrived there in October 1978, the old stone bridge no longer existed, as it had been blown with dynamite.

    We see shots from the worksite, next to the remains of the ancient city. The mud blocked the continuation of the excavation, as the water reached them. It ended up rising by as much as 1 meter a day. The last days of the excavation were in December, in the snappy cold. After a month-long attempt they got to the threshold of an important building, but the excavation did not proceed further, as the water had covered it into two days. We see people (probably peasants) digging. They dug until New Years Day. Remaining at Velouchovo was impossible. The broken arm of a statue was their last find.

    On the first days of 1980 the water covered the walls and the area of the excavation began to sink. The family of the shepherds abandoned its flooded house and moved to another one, a little higher up. We see a small child and then a statue, standing below the trees. Later, we see another statue in nature, below green trees. A third statue,then a fourth and a fifth.

    In May 1980, the ancient city was located 40 meters below the water. We watch general shots of the new face of the area, with the lake dominating the landscape. Pipes spanning hundreds of kilometers, seen though aerial shots, are to transfer water to the capital. Of course, the specialists believe that the new lake of Mornos will not survive for more than 50 years and it will be turned again into a fertile plain,unless the mud that will rest on the bottom, would be continually removed. The new destruction layer is in the process of being created at its bottom. The new destruction layer has already begun to form, even before the water of Mornos has reached Athens. We see general, silent, sources of the capital. Towards the end, the tune of the well-known “Blue Danube” is heard.

    Closing titles

    We see images from a huge worksite: the plains next to the village. Trucks move, excavators dig. In order for the film crew to reach Velouchovo, they have to cross the shallow waters of the river, at the sound of the waltz “Blue Danube”, playing on the car’s radio

    An old farmhouse. The inhabitants of Velouchovo are gathered at Mrs. Ioulia’s coffee house. They look at the crew inquisitively, believing that they are to appear on TV. The song “Let the radio play American songs” plays on the radio. The crew is late, the excavation is over.

    We watch shots of landscapes of the nearby area. On the following day, the crew wanders in the village, in search of beautiful shots. The river Mornos flows in the background, water dominates. A pot is on the stove, a woman spindles, the priest enjoys his coffee, another woman is on her loom. Electricity hasn’t reached Velouchovo. A little girl plays with a puppy. The crew looks for the school of the village, consisting of a single class. We see the teacher and the six students learning how to read. The camera focuses on their faces. The teacher introduces himself and explains that the number of students has been considerably reduced. He also provides some information on the village, which is built next to the remains of ancient Kallipolis and is one of the best villages in the province of Doris. He feels sorry, because the village is being lost. Nevertheless, this is meant to happen for the common good. The new lake will supply water to the capital. Everyone has to help.

    When the dam would close, the area would turn into a huge lake that would supply water to Athens. The preparation was completed. We watch again shots from life in the village. An elderly woman washes at the trough. The village has long been compensated, as everything, the cypress tree, the walnut tree, the well, has a price. The compensations have been paid and all inhabitants have been ordered to evacuate the village. We watch explosions of dynamite that become more and more frequent, scaring the animals. High up on the mountain, a new road is constructed, from which the last inhabitants of Velouchovo are to leave. Only a family of shepherds is to remain in the village. They own no trees and fields and claim no compensation. They prepare for the winter, as always.

    Τhe crew is at the deserted site of the excavation. When you don’t know the language of monuments, you cannot read them. We see the low walls of an unknown ancient city, Kallipolis. Kallipolis is only known through a description by Pausanias, who narrated its destruction by the Gauls in 289 B.C. The director searches for the destruction layer. He looks for traces of fire and for broken tiles that covered the city before its destruction and will document its death, as described by Pausanias. Nobody believed that such an important city existed on the mountainous inland of Phokis, therefore the amount of money granted to the excavation was very little, for a fast excavation before the irrevocable loss of the remains at the bottom of the lake.

    In Athens, the director has found the first newspaper clippings talking about Kallipolis. An ancient city is drowining at Mornos . Mornos drowns the ancient Kallion . The lake will take it all . In the winter of 1979, the director had forgotten Velouchovo and the ancient Kallipolis. In the spring, an archaeologist he knew informed him that he Ministry of Public Works had released a large sum for the continuation of the excavation. The crew returned to Velouchovo in June 1979.

    When the crew returned to the village, the landscape had changed. At the bottom of the small plain, the first traces of water were visible. We see an elderly woman looking outside her window and then look at the cloudy sky reflected in the lake. Shots of the lake and flooded houses follow. Beside the lake are the remains of the ancient city.

    1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 75 χιλιόμετρα από τους Δελφούς, πάνω στον παλιό δρόμο της Ναυπάκτου, μόλις συναντήσετε ένα μεγάλο πέτρινο γεφύρι, στρίψτε δεξιά. Τίτλος: Το στρώμα της καταστροφής. (ΕΝΑ ΜΕΓΑΛΟ ΠΕΤΡΙΝΟ ΓΕΦΥΡΙ)

    10. Η ΣΥΝΕΧΙΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΣΚΑΦΗΣ Το συνεργείο της ανασκαφής θα ζούσε από 'δω και μπρος με συντροφιά το νερό και θα μετρούσε το χρόνο με βάση τη στάθμη της λίμνης που ανέβαινε. Άρχισε μια περίεργη πολιορκία. Οι αρχαιολόγοι, όταν σκάβουν στα τυφλά, πρέπει να έχουν την τύχη μαζί τους, τουλάχιστον στην πρώτη φάση της ανασκαφής. Και την προηγούμενη χρονιά την είχαν. Δεν υπήρχε καμιά αμφιβολία για την ταυτότητα της πόλης που είχε ανακαλυφθεί. Ακόμα και τα σπασμένα κεραμίδια των σπιτιών ήταν σφραγισμένα με το όνομά της. Κάτω από το στρώμα της καταστροφής ήταν θαμμένο το σπίτι του τοπικού άρχοντα. Οι πάπυροι, που αποτελούσαν την επίσημη αλληλογραφία της Καλλιπολης, είχαν καεί από τη φωτιά, αλλά έμειναν τα ίχνη τους πάνω στα πύρινα σφραγίσματα, που άφηναν οι βούλες των αλλοτινών αρχόντων. Βλέπουμε πλάνα πολλών και διαφορετικών σφραγίδων. (ΤΑ ΕΡΕΙΠΙΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΚΑΛΛΙΠΟΛΗΣ)

    11. ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΗΣ ΚΑΛΛΙΠΟΛΗΣ Με τα 600 πήλινα σφραγίσματα που βρέθηκαν, οι αρχαιολόγοι αποκαθιστούσαν την πολιτική γεωγραφία της εποχής, καλύπτοντας όλη της Ελλάδα και φτάνοντας ως την Παλαιστίνη. Είναι το μοναδικό αρχείο πόλης που βρέθηκε στον κόσμο. Παρακολουθούμε πλάνα από τα ευρήματα της αρχαιολογικής σκαπάνης, βάζα, αμφορείς, νομίσματα, αγαλματίδια. Οι αρχαιολόγοι εργάζονταν δίπλα στη νέα λίμνη και επέκτειναν τη δουλειά τους και σε νέους τομείς. Υπήρχε μια βιασύνη ανάμεικτη με αγωνία, καθώς κάπου κοντά έπρεπε να είναι θαμμένα τα επίσημα κτήρια της Καλλίπολης, που κρύβουν τα πιο σημαντικά μυστικά μιας αρχαίας πόλης. (ΤΑ ΕΡΕΙΠΙΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΚΑΛΛΙΠΟΛΗΣ)

    12. O,TI MΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΣΩΘΕΙ ΜΕΤΑΦΕΡΟΤΑΝ Παρακολουθούμε πάλι πλάνα από τις ανασκαφές. Βλέπουμε ένα μωσαϊκό, το οποίο θα έπαιρνε σύντομα θέση σε κάποιο μουσείο. Ό, τι μπορούσε να σωθεί μεταφερόταν. Μια αρχαιολόγος εργάζεται. (ΤΑ ΕΡΕΙΠΙΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΚΑΛΛΙΠΟΛΗΣ)

    13. Η ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΥ ΝΑΟΥ Πλάνα από τη νέα λίμνη. Παρά το γεγονός ότι ήταν καλοκαίρι, η στάθμη της λίμνης ανέβαινε με ταχύτατους ρυθμούς. Οι δρόμοι που άλλοτε οδηγούσαν στο Βελούχοβο, τώρα τελειώναν στο νερό. Το παγιδευμένο νερό ανέβαινε αθόρυβα, αλλάζοντας τη φυσιογνωμία του τοπίου. Παρακολουθούμε πλάνα από τις ανασκαφές. Οι αρχαιολόγοι, ακόμα και με τη βοήθεια των μηχανημάτων, ήταν αδύνατον να φτάσουν στα βαθιά κρυμμένα ερείπια της Καλλίπολης και προσπαθούσαν να προλάβουν όλους τους τομείς της ανασκαφής. Λίγα μέτρα από το νερό της λίμνης είχαν επισημάνει κάτι θεμέλια. Πριν αυτά εξαφανιστούν από το νερό, έκαναν μια βιαστική έρευνα και την πρώτη κιόλας μέρα σκόνταψαν πάνω σε ένα βάθρο. Διακρίνονταν τα σημάδια δυο αγαλμάτων, ένα εκ των οποίων βρέθηκε λίγο μετά. Το νέο μαθεύτηκε αστραπιαία και όλο το χωριό έτρεξε εκεί. Είχε ανακαλυφθεί ο πρώτος ναός. Βλέπουμε φωτογραφίες των χαμογελαστών χωρικών γύρω από το άγαλμα. Το κινηματογραφικό συνεργείο δεν ήταν εκεί την ημέρα της ανακάλυψης. (ΤΑ ΕΡΕΙΠΙΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΚΑΛΛΙΠΟΛΗΣ - Η ΝΕΑ ΛΙΜΝΗ)

    14. Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗΣ Το κινηματογραφικό συνεργείο επιστρέφει 3 μέρες μετά την ανακάλυψη του ιερού. Οι αρχαιολόγοι είχαν βρει την Περσεφόνη και αναζητούσαν τη Δήμητρα. Όμως, το δεύτερο άγαλμα δεν βρέθηκε. Ίσως τώρα θαβόταν κάτω από το νερό. Πλάνα από τη λίμνη. Εργάτες κόβουν τα δέντρα. Είχαμε μπει στην τελευταία φάση της καταστροφής. Βλέπουμε το σχολείο λεηλατημένο και κανείς δε νοιάστηκε για τους δράστες. (ΤΑ ΕΡΕΙΠΙΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΚΑΛΛΙΠΟΛΗΣ - ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ - ΟΙ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΛΙΜΝΗ)

    15. ΤΟ ΝΕΡΟ ΑΡΧΙΖΕΙ ΝΑ ΠΛΗΜΜΥΡΙΖΕΙ ΤΟ ΜΙΚΡΟ ΝΑΟ Το θέμα της αρχαίας Καλλίπολης επανήλθε στην επικαιρότητα. Βλέπουμε τα αντίστοιχα δημοσιεύματα των εφημερίδων. Σχεδόν αμέσως μια ομάδα από ειδικούς είπε ότι η κατασκευή ενός προστατευτικού αναχώματος ήταν τεχνικά και οικονομικά αδύνατη. Το νερό είχε αρχίσει να πλημμυρίζει το μικρό ναό. )

    16. ΤΟ ΣΤΡΩΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗΣ Βλέπουμε ανθρώπους να μιλούν και να παίζουν χαρτιά στο καφενείο της κυρίας Ιουλίας. Ο χειριστής του εκσκαφέα τους ενημέρωσε ότι το μηχάνημα που έσκαβε έξω από το τείχος είχε αγγίξει πάλι το γνώριμο στρώμα της καταστροφής. (ΤΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΣ ΙΟΥΛΙΑΣ)

    17. Η ΚΑΛΛΙΠΟΛΗ ΜΕΓΑΛΩΝΕΙ Κάτω από τα σπασμένα κεραμίδια ξεπρόβαλε ένας άλλος ναός, λίγα μέτρα κι αυτός από το νερό.Παρακολουθούμε τους αρχαιολόγους να εργάζονται. Κάτω από αυτόν, βρέθηκαν τα θεμέλια και ο βωμός ενός παλιότερου ιερού. Η ηλικία της Καλλίπολης μεγάλωνε. Έχουν και οι αρχαιολόγοι τους αφορισμούς τους: Η ανασκαφή είναι ένα βιβλίο που διαβάζεται μια και μόνη φορά. Για το λόγο αυτό είναι σχολαστικοί. Η ιστορία διαβάζεται σε επάλληλα στρώματα καταστροφής. Ευρήματα που μπορεί να μην πιάνει το ανθρώπινο μάτι οριοθετούν ή αποκαλύπτουν μια εποχή. Ένα χαριτωμένο χάλκινο αλογάκι, που βρέθηκε βαθιά χωμένο στα θεμέλια φανέρωνε πως πριν χτιστούν οι δυο ναοί, στην ίδια θέση, υπήρχε κάποιο άλλο ιερό. Μια πόλη ζούσε κάποτε εκεί χωρίς διακοπή από τον 8ο αιώνα π.Χ. Στις 3 Αυγούστου 1979, η αρχαία Καλλίπολη, άγνωστη ένα χρόνο πριν, είχε εξακριβωμένη ηλικία 14 αιώνων. Καθώς το καλοκαίρι τελείωνε νέα οικοδομήματα έρχονταν στο φως και η πόλη μεγάλωνε. Μαζί της μεγάλωναν η νευρικότητα και η αγωνία, καθώς όλοι ένιωθαν κοντά το φθινόπωρο και τις βροχές. Το νερό έγλυφε σχεδόν το τείχος. Τελευταίο ανακαλύφθηκε το θέατρο. Πρόλαβαν να καθαρίσουν τη σκηνή με τις δυο πέτρινες αψίδες. Οι κερκίδες, όμως, δεν θα έρχονταν ποτέ στο φως. Εδώ, οι αιώνες μετριούνταν σε παχιά στρώματα γης. (ΤΑ ΕΡΕΙΠΙΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΚΑΛΛΙΠΟΛΗΣ)

    18. ΔΙΑΤΑΓΗ ΕΔΩΣΑΝΕ ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΝΑ ΦΥΓΕΙ Βλέπουμε πλάνα από τη λίμνη, που έχει μεγαλώσει αισθητά. Ένας ηλικιωμένος κάτοικος του Βελούχοβου, ο ποιητής του χωριού, τραγουδά καθισμένος απέναντι από τη χιονισμένη Γκιώνα το τελευταίο του τραγούδι: Διαταγή εδώσανε το χωριό να φύγει . Βλέπουμε πλάνα από το ερειπωμένο σχολείο. Με τις πρώτες βροχές, η λίμνη άρχισε να ανεβαίνει ραγδαία και οι κάτοικοι εγκατέλειπαν οριστικά το χωριό τους. Βλέπουμε άδεια σπίτια και πάλι πλάνα της λίμνης. (Η ΛΙΜΝΗ - ΤΟ ΕΡΕΙΠΩΜΕΝΟ ΧΩΡΙΟ - ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ)

    19. Η ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΛΛΙΠΟΛΗ ΑΡΧΙΣΕ ΝΑ ΠΛΗΜΜΥΡΙΖΕΙ Το Δεκέμβρη του 1979, ο δρόμος που οδηγούσε στο Βελούχοβο έγινε αδιάβατος από τις λάσπες. Ένα ταχύπλοο, με το κινηματογραφικό συνεργείο, διασχίζει τη λίμνη, για να φτάσει στην ανασκαφή,στα ερείπια της αρχαίας Καλλίπολης. Το τείχος κόντευε να σκεπαστεί από το νερό. Ο μεγάλος ναός είχε αρχίσει να πλημμυρίζει. Σε λίγες μέρες καταποντίστηκε οριστικά. (Η ΛΙΜΝΗ - ΤΑ ΕΡΕΙΠΙΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΚΑΛΛΙΠΟΛΗΣ)

    2. Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΓΕΦΥΡΙΟΥ ΣΤΟ ΒΕΛΟΥΧΟΒΟ Σε ένα χιλιόμετρο απόσταση, στις όχθες του Μόρνου, βρίσκεται το Κάλλιο ή Βελούχοβο, όπου γίνεται μια ανασκαφή από την αρχαιολογική υπηρεσία. Όταν η ομάδα που γυρίζει το ντοκιμαντέρ βρέθηκε εκεί τον Οκτώβριο του 1978, το παλιό πέτρινο γεφύρι δεν υπήρχε πια, καθώς το είχαν ανατινάξει με δυναμίτη. (ΜΙΑ ΞΕΡΗ ΠΕΔΙΑΔΑ - ΒΟΥΝΑ - ΤΑ ΝΕΡΑ ΤΟΥ ΠΟΤΑΜΟΥ)

    20. ΟΙ ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΜΕΡΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΣΚΑΦΗΣ Παρακολουθούμε πλάνα από το εργοτάξιο, δίπλα στα χαλάσματα της αρχαίας πόλης. Η λάσπη έκανε αδύνατη τη συνέχιση της ανασκαφής και τα μηχανήματα αγωνίζονταν απεγνωσμένα, αλλά μάταια, καθώς το νερό τα προλάβαινε. Έφτασε να ανεβαίνει ως ένα μέτρο την ημέρα. Οι τελευταίες μέρες της ανασκαφής κυλούσαν μέσα στο τσουχτερό κρύο του Δεκέμβρη. Ύστερα από προσπάθεια ενός μηνός έφτασαν στο κατώφλι ενός σημαντικού οικοδομήματος, αλλά η ανασκαφή δεν προχώρησε παραπέρα, καθώς σε δυο μέρες το νερό το είχε καλύψει. Βλέπουμε ανθρώπους (μάλλον χωρικούς) να σκάβουν. Έσκαβαν μέχρι ανήμερα Πρωτοχρονιά (1980). Η παραμονή στο Βελούχοβο είχε γίνει αδύνατη. Το θρυμματισμένο χέρι ενός αγάλματος ήταν το τελευταίο εύρημά τους. (ΤΑ ΕΡΕΙΠΙΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΚΑΛΛΙΠΟΛΗΣ)

    21. ΟΙ ΑΝΑΣΚΑΦΕΣ ΣΤΑΜΑΤΟΥΝ ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ ΄80 Τις πρώτες μέρες του '80 το νερό κυρίευσε το τείχος και ο χώρος της ανασκαφής άρχισε να καταποντίζεται. Η οικογένεια των βοσκών εγκατέλειψε το πλημμυρισμένο σπίτι της και μετακόμισε σε ένα άλλο, χτισμένο λίγο ψηλότερα. Βλέπουμε το πλάνο ενός μικρού παιδιού και έπειτα ένα άγαλμα, όρθιο κάτω από τα δέντρα. Έπειτα, βλέπουμε άλλο ένα άγαλμα. Και αυτό όρθιο. Και αυτό μέσα στη φύση, κάτω από καταπράσινα δέντρα. Και τρίτο άγαλμα. Και τέταρτο. Και πέμπτο. (ΤΑ ΠΛΗΜΜΥΡΙΣΜΕΝΑ ΕΡΕΠΙΑ ΤΗΣ ΚΑΛΛΙΠΟΛΗΣ - ΠΛΗΜΜΥΡΙΣΜΕΝΑ ΣΠΙΤΑ - ΤΟ ΝΕΟ ΣΠΙΤΙ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΤΩΝ ΒΟΣΚΩΝ - ΤΟΠΙΑ ΣΤΟ ΒΕΛΟΥΧΟΒΟ)

    22. Η ΥΔΡΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ Το Μάιο του 1980 η αρχαία πόλη βρισκόταν 40 μέτρα κάτω από το νερό. Παρακολουθούμε γενικά πλάνα του νέου τοπίου στην περιοχή, με τη λίμνη να επιβάλλει την παρουσία της. Κανάλια εκατοντάδων χιλιομέτρων, που παρακολουθούμε με αερολήψεις, θα μεταφέρουν κάποτε το νερό στην πρωτεύουσα. Βέβαια, οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι η νέα λίμνη του Μόρνου δεν θα ζήσει πάνω από 50 χρόνια και θα μεταβληθεί εκ νέου σε εύφορη πεδιάδα, εκτός αν αφαιρείται συνεχώς η λάσπη που θα κάθεται στο βυθό. Το νέο στρώμα της καταστροφής έχει αρχίσει κιόλας να σχηματίζεται, πριν φτάσει ακόμα το νερό του Μόρνου στην Αθήνα. Βλέπουμε γενικά, βουβά πλάνα της πρωτεύουσας. Προς το τέλος, αρχίζει να ακούγεται ξανά το βαλς Τα κύματα του Δούναβη ... (Η ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΤΩΝ ΚΑΝΑΛΙΩΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΟΡΝΟ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ - ΑΘΗΝΑ - Η ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΑ ΛΙΜΝΗ)

    23. ΤΙΤΛΟΙ ΤΕΛΟΥΣ Τίτλοι τέλους)

    3. ΤΟ ΑΠΕΡΑΝΤΟ ΕΡΓΟΤΑΞΙΟ Παρακολουθούμε εικόνες από ένα απέραντο εργτάξιο, στο οποίο έχουν μεταβληθεί οι γειτονικές του χωριού κοιλάδες. Φορτηγά κινούνται, εκσκαφείς σκάβουν. Για να φτάσει το κινηματογραφικό συνεργίο στο Βελούχοβο, διέσχισε τα ρηχά νερά του ποταμού στο ρυθμό του βαλς Ο γαλάζιος Δούναβης , που ακουγόταν από το ραδιόφωνο του αυτοκινήτου. (ΤΟ ΕΡΓΟΤΑΞΙΟ ΣΤΗΝ ΚΟΙΛΑΔΑ - ΤΑ ΡΗΧΑ ΝΕΡΑ ΤΟΥ ΠΟΤΑΜΟΥ)

    4. ΤΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΣ ΙΟΥΛΙΑΣ Ένα παλιό αγροτόσπιτο. Οι κάτοικοι του Βελούχοβου είναι μαζεμένοι στο καφενείο της κυρίας Ιουλίας και κοιτούν με περιέργεια το κινηματογραφικό συνεργείο, νομίζοντας ότι θα τους δείξει η τηλεόραση. Από το κασετόφωνο ακούγεται το Να παίζει το τρανζίστορ τ'αμερικάνικα . Το συνεργείο έφτασε αργά. Η ανασκαφή είχε τελειώσει. Βολεύτηκαν εκεί όπως όπως. (ΕΝΑ ΠΑΛΙΟ ΑΓΡΟΤΟΣΠΙΤΙ - ΤΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΣ ΙΟΥΛΙΑΣ)

    5. Η ΖΩΗ ΣΤΟ ΧΩΡΙΟ ΠΟΥ ΧΑΝΕΤΑΙ Παρακολουθούμε πλάνα τοπίων από την περιοχή. Την επόμενη μέρα το συνεργείο περιπλανήθηκε στο χωριό, κυνηγώντας τις πολλές ωραίες εικόνες. Στο βάθος κυλούσε ο ήρεμος Μόρνος και κυριαρχούσε το νερό. Ένα τσουκάλι καίει πάνω στη φωτιά, μια γυναίκα γνέθει, ο παπάς πίνει καφέ, μια άλλη γυναίκα δουλεύει στον αργαλιό της. Στο Βελούχοβο δεν έχει φτάσει το ηλεκτρικό. Ένα κοριτσάκι παίζει με ένα κουτάβι. Το συνεργείο αναζήτησε το μονοτάξιο σχολείο του χωριού. Βλέπουμε το δάσκαλο με τους 6 μαθητές του να μαθαίνουν ανάγνωση. Η κάμερα εστιάζει στα πρόσωπά τους. Ο δάσκαλος παρουσιάζεται και εξηγεί ότι ο αριθμός των μαθητών έχει μειωθεί δραματικά. Δίνει, επίσης, κάποια στοιχεία για το χωριό, που είναι χτισμένο κοντά στα ερείπια της αρχαίας Καλλιπόλεως και είναι ένα από τα πιο καλά χωριά της επαρχίας Δωρίδος. Αισθάνεται λύπη, γιατί το χωριό αυτό χάνεται. Όμως, αυτό πρέπει να γίνει για το γενικό συμφέρον. Θα δημιουργηθεί η λίμνη που θα τροφοδοτεί με νερό την πρωτεύουσα. Όλοι οφείλουν να βοηθήσουν. (ΤΟΠΙΑ ΚΑΙ ΣΠΙΤΙΑ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ - ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ)

    6. ΟΙ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Όταν θα έκλεινε το φράγμα, το νερό θα μετέβαλε τις γύρω κοιλάδες σε μια λίμνη, που θα υδροδοτούσε την Αθήνα. Η προετοιμασία είχε τελειώσει. Παρακολυθούμε και πάλι πλάνα από τη ζωή στο χωριό. Μια ηλικιωμένη πλένει στη σκάφη. Το χωριό είχε από καιρό απαλλοτριωθεί, καθώς τα πάντα, το κυπαρίσσι, η καρυδιά, το πηγάδι, έχουν μια τιμή. Οι αποζημιώσεις είχαν πληρωθεί και η διαταγή να φύγουν οι κάτοικοι είχε ήδη κοινοποιηθεί. Παρακολουθούμε τις εκρήξεις του δυναμίτη, που γίνονταν όλο και πιο συχνά, ξαφνιάζοντας τα ζώα. Ψηλά στο βουνό ανοιγόταν ένας καινούριος δρόμος, απ' όπου θα έφευγαν οι τελευταίοι κάτοικοι του Βελούχοβου. Στο χωριό θα έμενε μόνο μια οικογένεια βοσκών, που δεν είχε δέντρα και χωράφια και δεν διεκδικούσε αποζημιώσεις. Προετοιμάζονταν, όπως πάντα, για το χειμώνα. (ΤΟΠΙΑ ΚΑΙ ΣΠΙΤΙΑ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ)

    7. ΤΑ ΕΡΕΙΠΙΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΚΑΛΛΙΠΟΛΗΣ Το συνεργείο βρίσκεται στον έρημο χώρο της ανασκαφής. Όταν δεν ξέρεις τη γλώσσα των πραγμάτων, δεν μπορείς να τα διαβάσεις. Βλέπουμε χαμηλά τείχη, αυτά μιας άγνωστης αρχαίας πόλης, της Καλλίπολης. Η Καλλίπολη είναι γνωστή μόνο μέσα από μια περιγραφή του Παυσανία, που εξιστορούσε την καταστροφή της από τους Γαλάτες, το 289 π.Χ. Ο σκηνοθέτης ψάχνει στα τυφλά, αναζητώντας, όπως λένε οι αρχαιολόγοι, το στρώμα της καταστροφής. Ψάχνει να βρει τα ίχνη της φωτιάς και τα σπασμένα κεραμίδια, που σκέπαζαν την πόλη, πριν από τον αφανισμό της και τα οποία θα πιστοποιήσουν το θάνατο που περιγράφει ο Παυσανίας. Κανείς δεν πίστευε ότι θα μπορούσε να υπάρχει μια σημαντική πόλη στην ορεινή ενδοχώρα της Φωκίδας και γι' αυτό οι πιστώσεις που είχαν δοθεί ήταν περιορισμένες, για μια πρόχειρη ανασκαφή, πριν από την οριστική απώλεια των ερειπίων στο βυθό της λίμνης. (ΤΑ ΕΡΕΙΠΙΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΚΑΛΛΙΠΟΛΗΣ - ΧΩΡΟΣ ΑΝΑΣΚΑΦΗΣ)

    8. ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΒΕΛΟΥΧΟΒΟ Στην Αθήνα, ο σκηνοθέτης είχε βρει τα πρώτα δημοσιεύματα των εφημερίδων που μιλούσαν για την Καλλίπολη. Μια αρχαία πόλη πνίγεται στο Μόρνο . Ο Μόρνος πνίγει το αρχαίο Κάλλιο . Η λίμνη θα τα καταπιεί . Το χειμώνα του '79, ο σκηνοθέτης είχε σχεδόν ξεχάσει το Βελούχοβο και την Αρχαία Καλλίπολη, μέχρι που, την άνοιξη, ένας γνωστός του αρχαιολόγος τον ενημέρωσε ότι το υπουργείο δημοσίων έργων είχε εγκρίνει ένα σημαντικό ποσό για τη συνέχιση της ανασκαφής. Το συνεργείο επέστρεψε τον Ιούνιο του 1979 στο Βελούχοβο. (Τοπία της περιοχής)

    8. Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΒΕΛΟΥΧΟΒΟ Όταν το συνεργείο επέστρεψε στο χωριό, βρήκε το τοπίο αλλαγμένο. Στο βάθος της μικρής κοιλάδας φαινόταν το πρώτο νερό της λίμνης. Βλέπουμε μια ηλικιωμένη να κοιτάζει από το παράθυρό της και έπειτα το συννεφιασμένο ουρανό να καθρεφτίζεται στη λίμνη. Έπειτα παρουσιάζονται πλάνα της λίμνης και πλημμυρισμένα σπίτια. Στο πλάι της λίμνης, βρίσκονται τα ερείπια της αρχαίας πόλης. (Η ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΑ ΛΙΜΝΗ - ΤΟΠΙΑ - ΤΑ ΕΡΕΙΠΙΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΚΑΛΛΙΠΟΛΗΣ)

  • Keywords: ΔΥΝΑΜΙΤΗΣ ΚΑΦΕΝΕΙΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΝΑΣΚΑΦΕΣ ΜΟΡΝΟΣ ΑΡΧΑΙΑ ΠΟΛΗ ΚΑΛΛΙΠΟΛΗ ΠΛΗΜΜΥΡΑ
    DYNAMITE COFFEE-SHOP SCHOOL ARCHAEOLOGICAL EXCAVATIONS MORNOS ACIENT CITY KALLIPOLI FLOODING
  • Collection: Ψηφιοποιημένα ελληνικά ντοκιμαντέρ
  • Provider: Tainiothiki tis Ellados
  • Director:VRETTAKOS KOSTAS